‘Rusland is het land van de lange adem’

De Nederlandse akkerbouwer Peter Smid weet zich sinds 2002 te redden
in Rusland. Met zijn bedrijf Ruskar van 16.500 hectare wordt hij heen
en weer geslingerd tussen uitersten. Ondanks diefstal, drankgebruik en
misoogsten is hij vastbesloten er iets op te bouwen.

Hobbelend door het Russische boerenlandschap in de paarse Lada Niva 4×4 uit de geëmigreerde akkerbouwer Peter Smid (40) zijn twijfels. „Ik hoop maar dat het goed gaat. De Russen kennen het verschil niet tussen mijn en dijn.” Hij doelt op een plaag op zijn boerderij: diefstal.

Zojuist heeft een vertegenwoordiger van frietproducent Farm Frites een ultramoderne vochtsensor met zonnepanelen geplaatst in Smids aardappelveld met Innovators. Een aantrekkelijke buit voor de handel. De dag ervoor komt in Smids kantoor in het Russische dorp Bogatisjtsjevo, 150 kilometer ten zuiden van de Russische hoofdstad Moskou, het onderwerp diefstal ter sprake met zijn vrouw Marloes (33) en zijn rechterhand Jan Harm Welleweerd (28).

Het gevaar komt van het eigen personeel, maar ook van buitenaf. „Wat moet je doen?” verzucht Marloes met Twents accent aan de vergadertafel. „Je kan niet elke dag alles controleren. Tweehonderd kilo gestolen aardappelen merk je niet. Ze jatten alles. Ook bestrijdingsmiddelen. Zelfs de tomatenplanten uit de kas”, roept ze met verhoogde stem vol verbazing uit. „Alles moet op slot”, vult Welleweerd aan.

Diefstal is een probleem op het boerenbedrijf Ruskar, een samenvoeging van de eerste letters van de woorden Russische aardappel. Al sinds Smid het bedrijf in 2006 overnam. Drankgebruik vormt een andere traditionele valkuil. Ontslag is de enige maatregel. Door de jaren heeft Smid zo’n driehonderd tot vierhonderd boerenarbeiders versleten. Nu heeft hij achttien Russen in dienst, die per persoon gemiddeld 27.000 roebel (626 euro) per maand verdienen, en die hij redelijk kan vertrouwen.

De sores worden vergeten tussen de 1.650hectare aan tarwe- en aardappelvelden. Op weg naar het plaatsen van de vochtsensor geniet Smid in de Lada van zijn grond, die hij pacht. Glooiende akkervelden, met op de achtergrond een datsjadorp, strekken zich eindeloos voor hem uit. Het voelt als Frankrijk. „Elke Nederlandse boer wordt hier helemaal gek van”, roept hij verrukt uit.

Eigenhandig bouwde Peter de boerderij op. Hij kwam hier aan in 2002 na een tip van een vriend. Hij, boer in hart en nieren, had genoeg van het gelikte leven als ict’er in pak en met een leaseauto. In dat eerste jaar pootte de Groninger 200 hectare aardappelen, maar de oogst mislukte. In september begon het te regenen en daarna te vriezen. „Het zal me hier lukken, dacht ik toen”, zegt Peter in zijn kantoor. In 2006 nam hij de boerderij over en gedragen door goede resultaten breidde hij uit: meer grond, meer schuren en een eigen woning. „Het waren fantastische jaren. Ik dacht dat ik de hele wereld aankon.”

De klap kwam tijdens de beruchte zomer van 2010. Een maandenlange verzengende hitte met temperaturen van 35 en 40 graden teisterde het bedrijf. De rook van de bosbranden maakten dat de schuren vanuit huis, zo’n 50 meter verderop, niet geheel zichtbaar waren. De oogst mislukte en het pootgoed van de aardappelen voor het jaar daarop viel door de hoge temperaturen ten prooi aan luizen en ziekten.

Nu is het opkrabbelen. Die avond moppert Marloes bij de barbecue, met sjasjlik (vleesspies) van de plaatselijke supermarkt, over de te hoge overheadkosten: lonen die vijf keer zoveel zijn gestegen en de benzineprijs is zes maal duurder geworden. Minder kosten en meer opbrengsten, luidt Marloes’ oplossing.

Aardappelen vervullen de sleutelrol aan de opbrengstenkant. Ze vormen een onmisbaar product in het leven van een Rus. Het tweede brood, zoals Marloes zegt. Smids aardappelen, Saturna, Lady Claire, Lady Rosetta en Hermes, worden gebruikt voor Lay’s chips. In de Russische supermarkten liggen de schappen vol met smaken als krab, rode kaviaar, bosui en smetana (Russische room). Met een contract bij de voedingsmiddelenfabrikant PepsiCo, waaronder Lay’s chips valt, is Smid altijd verzekerd van een vaste prijs en afname.

Tevens houdt hij de gevreesde Russische bureaucratie en corruptie op afstand. „Nooit aan toegeven”, zegt Marloes over corruptie. „Anders is het einde zoek. Dan duurt het maar wat langer voordat je iets geregeld krijgt.”

Farm Frites zorgt wellicht voor meer lucht, want de vochtsensor staat er niet zo maar. Het bedrijf heeft plannen om een fabriek te bouwen in Rusland en de aardappelen van Smid, Innovator en Lady Anna, te gebruiken voor zijn productie. Ruskar heeft dan twee afnemers, gunstig voor de risicospreiding, en
het bedrijf haalt met Farm Frites kennis binnen. „Hopelijk leidt dit tot hogere opbrengsten van de friet- en chipsrassen”, merkt Welleweerd op.

Het is halverwege juni en tijd voor het frezen. „Het groeit als kool hier”, zegt Smid als hij langs de aardappelruggen rijdt. Het Russische weer heeft dan al toegeslagen: in de lente schoot de temperatuur omhoog naar 30 graden. Typerend voor de extreme Russische weersomstandigheden. De winter kan in april Rusland nog bedekken onder een laag sneeuw en toont zijn gezicht weer begin oktober. Het aardappelseizoen in Rusland duurt daarom van mei tot en met september.

’s Avonds bij de barbecue wordt de regen met luid gejuich begroet. Rusland kent dagen met een luchtvochtigheidsgraad van 15 tot 20 procent, beweert Welleweerd. „Kun je niet elke dag komen?” roept Peter uitgelaten alsof de verslaggever de regen als souvenir uit Nederland heeft meegenomen. Nederlands gelach stijgt op naar de Russische hemel.

Het is een kolonie van zes Nederlanders in Bogatisjtsjevo, een dorp met 1.200 inwoners. Peter en Marloes Smid worden bijgestaan door de ‘zachtaardige’ Welleweerd, zoals Peter hem omschrijft, die is gegrepen door het Oost-Europavirus en de bijbehorende krankzinnigheden. „Als je vijf minuten in Rusland bent, valt er al wat te lachen.” En dan is er de zwijgzame Bas Pool (26), over wie Marloes zegt: „Als hij wat zegt, is het raak.” Twee onmisbare krachten, die samen in een keet wonen. Net als Peter en Marloes hebben ze onder andere gestudeerd aan de Landbouwschool in Dronten. Zo kan het echtpaar er met de kinderen Chris (1) en Evelien (2) op zijn tijd tussenuit. „Je laat het toch liever over aan Nederlanders dan aan Russen”, verklaart Marloes. „Die kun je vertrouwen.”

„We zitten hier op een eiland”, schetst Marloes het geïsoleerde gevoel. Die dag heeft Welleweerd er een uur met de auto over gedaan om benzine te halen bij het pompstation. ‘s Avonds eten ze altijd met zijn zessen. „Een sport- of toneelvereniging heb je niet”, vervolgt Marloes. „In Nederland heb je weleens een praatje met de buren of er komt iemand langs met de collectebus.”

Maar Rusland krijgt Peter en Marloes niet eronder. Het geheim? Een flinke dosis optimisme, doorzettingsvermogen en goed kunnen organiseren. Onmisbare ingrediënten voor iedereen die wil slagen in Rusland. „Je moet de grote lijnen kunnen zien”, legt Peter uit. „Anders verzuip je. Rusland is het land van de lange adem. Je moet durven het moeras in te rijden en zorgen dat je erdoor komt. Soms lukt iets. Soms niet.”

Dit artikel stond in het septembernummer van Akker Magazine.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s